سەرەتای دروستبوونی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان

سەرەتای دروستبوونی كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان
مه‌وداپرێس-نه‌رمین عوسمان

دوای رێكەوتنی 11ی ئازاری ساڵی 1970 و هەڵوەشاندنەوەی باڵی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان (كە لەو سەردەمە ناویالەخۆیان نابوو شۆڕشگێران) و بەجەلالی ناسرابوون, لەناو ئەو باڵە كەسانێك هەبوون بەچەپ ناسرابوون و بەشێكی باشیشین هەڵگری بیروباوەڕی ماركسیەت – ئەندێشەی ماو بوون, هەندێك لەو كەسانە ئامادەنەبوون بچنەوە ناو پارتی دیموكراتی كوردستان (باوەڕیان وابو كەپارتی دیموكمراتی كوردستان ناتوانێ‌ ئامانجە نەتەوایەتیەكان و چینایەتیەكان بەئامانج بگەیەنێ‌ , كەوتنە بیركردنەوە لەدروستكردنی رێكخراوێكی جێگرەوە, ئەویش لەسەرەتا بەڕێكخراوی ماركسی لینینی- ئەندێشە ماو ناسرا بوون.

ئەم گروپە ماركسیانە لەدوای ساڵی (1968) بەرەو هەڵكشان رۆیشتن لەڕووی ژمارەو چۆنیایەتیەوە, جگە لەشەپۆلە جیهانیەكە كەهەموو دنیای گرتبۆوە هەندێ‌ هۆكاری ئیقلیمی و ناوخۆیی هەبوون كەكاریگەریان لەسەر زۆربوونی ژمارەی ئەو كەسانە كردبوو لەوانە:

1-كاریگەری سازمانی ئینقیلابی ئێرانی (گروپێكی ماركسی – لینینی – ماوی بوون و لەحزبی تودەی ئێرانی جیا بووبونەوە). گروپێك لەوانە ڕوویان كردبووە باشوری كوردستان و هاتنە لای باڵی مەكتەبی سیاسی و سەرەتا لەبەكرەجۆ بوون و تازەش لەوڵاتی چین گەڕابوونەوە,  لەوانە ( خەسرەوی صەفائی ناسراو بەدكتۆر قوباد, ئیسماعیل فەزائی, صفا , دكتۆر جەلال (كۆرشی لاشایی), ئیبراهیم (عەلی صادقی) ) ئەم كەسایەتیانە ڕۆژانە كۆڕو كۆبونەوەو سیمیناریان لەبەكرەجۆ دەگێڕا, لەو كاتەش كەئەوان لەبەكرەجۆ بوون, یەكێتی قوتابیانی كوردستان سەر بەباڵی مەكتەبی سیاسی كۆنفرانسێكیان لەبەكرەجۆ ئەنجامدا و نزیكەی (80) خوێندكار بەشداربوون (لەبیرەوەریەكانم ناوی زۆربەی بەشداربوانم نووسیوە) , بەشداربووان شەوانیش لەوێ‌ دەمانەوە, شەوەكانی لەگەڵ برادەرەكانی سازمانی ئینقیلابی كۆدەبوونەوە و دەكەوتنە باس لەو ڕەوتە, دوای ئەوە هەستمان دەكرد كەكاریگەریەكی باشیان بەجێهێشتبوو لەسەر زۆربەی بەشداربووان, هەموو شەوێكیش پێش خەوتن سروودی ئینترناسیۆنالی جیهانیان دەوتەوە, دوای بەكرەجۆ هەر ئەو برادەرانەی سازمانی ئینقیلابی شووقەیەكیان لەیەكەم كۆڵانی گەڕەكی بەتاوین دوای گۆڕەپانی (گەیران) بەرامبەر بەكەنیسەی ئەرمەن بەكرێ‌ گرتبوو, لەوانەی لەوێ‌ بوون (خەسرەوی صەفائی, ئیسماعیل فەزائی, صفاو ... هەنێكی تر) ئەوانەی لەئەوروپاش دەهاتنەوە لەوێ‌ دەمانەوە پەیوەندیەكی باشیان لەگەڵ كادیرە چەپەكانی بەغدا هەبوو, دكتۆر قوباد دۆستێكی نزیكی مام جەلال و شەهید شەهاب بوو.

2-گۆڤاری ڕزگاری كاریگەریەكی ترە كەكاك نەوشیروان موستەفا خاوەن ئیمتیازی بوو كاك ئازاد سائیبیش سەرنووسەری, بابەتەكانی ئەو گۆڤارە دەربارەی (ماركسیزم – لینیزم – ئەندێشەی ماو  كوردایەتی و چینایەتی بوو), ئەو گۆڤارە یەكێك بوو لەبەرهەمەكانی رۆشنبیرانی شۆڕشگێری پێشكەوتووی ئەو سەردەمە و كاریگەری زۆری بەسەر كادیرو خوێنەرەوە هەبوو. 

3-كاریەگەرییەكی تر ئەو خولەی مام جەلال بوو كە لەشاری بەغدا كردیەوە لەناوەڕاستی ساڵی (1969) بۆ كۆمەڵێك گەنجی ناو باڵی مەكتەبی سیاسی, بەندە یەكێك بووم لەبەشداربووان, ئەو خولە هەفتەی یەك ڕۆژ بوو چەند هەفتەیەكی خایاند و لەبارەگای مەكتەبی سیاسی (پارتی شۆڕشگێران) باڵی مەكتەبی سیاسی بوو لەجادەی فەڵەستین و لەو خولانە بابەتی گرنگی تیا باس دەكرد لەو بابەتانە كتێبەكەی مام خۆی بوو (الجهد الوگنیە المتحدە), هەروەها باسی لەبزوتنەوەی ڕزگاری خوازی كوردستان و بیروباوەڕی ماركسیەت و لینیەت ئەندێشەی ماو دەكرد و باسی لەتاقیكرنەوەكانی سیاسەتی ماوتسی تونگ (سكرتێری حزبی شیوعی چینی ئەوسا) دەكرد لەوڵاتی چین هەروەها باسی لەتاقیكردنەوەكانی یەكێتی سۆفیەت تاسەردەمی ستالین دەكرد و باسی لەتێزی سیی جیهانی و شۆڕشی كۆری و فێتنامی و هانی ئەداین و رێنمایی دەكردین لەجۆری خوێندنەوە تەنانەت بۆ پشووی هاوینیش هەندێ‌ لەو كتێبانەی دەستنیشان كردبوو بۆمان (ناوی بەشداربووانم نووسیەوە لەبیرەوەریەكانم) و هانی ئەداین بچین سەردانی سەفارەتەكانی چین و سوڤیەت و كوریا بكەین و سەرچاوە بهێنین.

4-كردنەوەی كتێبخانەی بیری نوێ‌ لەجادەی سەعدون (شارع السعدون) كەبەناوی دارۆی شێخ نوریەوە بوو شەهید شەهاب سەرپەرشتی دەكرد سەرچاوە دارایەكەی مام جەلال و شەهید شەهاب پەیدایان دەكرد, لەو كتێبخانەیە هەموو سەرچاوەیەكی كتێبی ماركسی و لینین و ماو و نووسەرە چەپەكانی تیابوو, بوو بەشوێنی كۆبوونەوەی ئەو برادەرانە لەهەموو شارێكیشەوە بۆی دەهاتن.  

5-خولەكانی روشدی عەلی شەریف, ئەو خولە هەفتەی یەك ڕۆژ بوو ماوەی چەند مانگێكی خایاند لەگەڕەكی وەزیریە لەشاری بەغدا بوو, خولەكە لەبابەتی كۆڕ بوو, بابەتەكانی دەربارەی ڕەوتی چەپ بوون, كراوە بوو بۆ هەموو كەس جاری واهەبوو (5 – 6 ) سەعاتی دەخایاند بەباس و گفتووگۆوە, لەناو ئەو خولانە دەمانزانی كێ‌ هەڵگری بیروباوەڕی چەپە.

بەم شێوەیە لەچەند لایەكەوە كەسانی گۆشكراو بەبیروباوەڕی ماركسی لینینی ئەندێشەی ماو پەیدابوو بوون و پەروەدەكرا بوون, بەڵام پەرشوبڵاو بوون و بوو بوون بەسێ‌ ڕەوت, شەهید شەهاب و هاوڕێكانی ڕچەیان شكاندو بیریان لەوە كردەوە كەئەمانە دەبێ‌ كۆبكرێنەوە مامیش بەلایەوە پەسەند بوو, سەرەتا بەئەڵقەی ڕەوشنبیری دەستیپێكرد ئەو كەسانەیان هەڵدەبژارد كەهەڵگری بیروباوەڕی ماركسیەت بوون و رەوەشت بەرزو خۆشەویست بوون لەناو خەڵكا و دەبوو لەگەڵ ڕژێم یان دەزگایەكی سیخوڕی كاریان نەكردبێ‌ و نەهێنی پارێز بن, یەكەم كۆبوونەوە وەك دەستپێكی دەمەزراندنی ئەو ڕێكخراوە لەماڵی كاك فەرەیدون عبدالقادر بوو و (5) پێنج كەس بوون (شەهید شەهاب, فەرەیدون عبدالقادر, فازیلی مەلا مەحمود , دلێر صدیق, فوأد قەرەداغی), هەر لەم كۆبوونەوە, جگە لەبیركردنەوە بۆ نووسینەوەی پەیڕەو و پرۆگرام باسی لەنزیك بوونەوەی ئەم گروپەو گروپی (نەوشیروان موستەفاو ڕەفعەتی مەلاو بەكر حسێن و مەحمودی مەلا عزەت و حەمە چاوشین ) كراوە وەك (فوأد قەرەداغی بۆی باسكردووم).

كۆبوونەوەی دوای ئەو مام جەلال بەشدار دەبێ‌, لە (10 / 6 / 1970 ) یەكەم كۆبوونەوە كراوە سەرەتا ناوی كۆمەڵە (كۆمەڵەی ماركسی لینینی كوردستان - عێراق) بوو دوای جیابوونەوەی ئەوانەی بەعێراقییەكان ناودەبران (عێراق) داشی عێراقیان لێكردەوە, بەم شێوەیە ورد ورد ئەڵقە ڕۆشنبیریەكان زۆر بوون و بەرەو شارەكانی كوردستان ڕۆیشت ورد ورد بو بەو كۆمەڵەیە كەدوژمنانی تۆقان و بەگیانی فیداكاری شۆڕشی نوێیان هەڵگیرسان و بوون بەكۆڵەكە سەرەكیەكەی یەكێتی نیشتمانی كوردستان.        


PM:11:10:20/06/2019




ئه‌م بابه‌ته 1108 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌