رێژەی کورد لەناو هێزە ئەمنییەکانی عیراق بۆ له‌ ١% کەمبووەتەوە

رێژەی کورد لەناو هێزە ئەمنییەکانی عیراق بۆ له‌ ١% کەمبووەتەوە
مەوداپرێس-

ئەگەرچی بە پێی دەستووری عیراق دەبێت ڕێژەی کورد لەناو سوپای عێراق و هێزە ئەمنییەکاندا ١٧% بێت، بەڵام بوونی کورد لەو هێزانەدا بەردەوام لە کەمبوونەوەدایە و گەیشتووەتە ڕێژەی ١%، بەرپرسانی هەرێمیش ئاشکرای دەکەن دەبێت هەرێم ئەم پرسە لەگەڵ بەغدا یەکلایی بکاتەوە.

به‌ پێی مادده‌ی ٩ی ده‌ستووری عێراقی کە ژمارەی دانیشتووانی هەرێم بە ١٧% دیاری کراوە، دەبێت پشکی کورد لە عێراقدا لەناو هێزە ئەمنییەکاندا ١٧% بێت، بەڵام هیچ کات نەگەیشتووەتە ئەو رێژەیە و وەک ئاماژەشی پێ دەدرێت ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی هەرێم کەمبوونەوەی کوردی لە سوپای عێراقدا خێراتر کرد.

لیوا قاره‌مان كه‌مال، جێگری سه‌رۆكی ئه‌ركانی پێشمه‌رگه‌ له‌ وه‌زاره‌تی پێشه‌رگه‌ بە مەوداپرێسی راگەیاند:  رێژه‌ی كورد له‌ناو سوپادا ئێستا زۆر كه‌می كردووه‌ و تاكو ئێستاش وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ و حكومه‌تی عێراقی له‌و باره‌یه‌وه‌ هیچ قسه‌یه‌كیان نه‌كردووە‌، به‌ڵام پێویسته‌ پشكی كورد زیاد بێت له‌ناو سوپای عێراق.

وتیشی "زۆرترین کورد لە فیرقەکانی ١٢، ٤، ٣، ١ی سوپای عێراقدا بوون، بەڵام لەگەڵ شەڕی داعشدا هەڵوەشانەوە و کوردەکانیش وازیان هێنا و هاتنەوە ناو پێشمەرگەوە".

بە پێی زانیارییەکانی مەوداپرێس کە لە وەزارەتی پێشمەرگەوە وەری گرتوووه‌، ڕێژەی کورد لە سوپای عێراق تا پێش ئەنجامدانی ڕیفراندۆم ٥% بووە، بەڵام لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا ڕێژەکە بۆ ١% دابەزیوە.

شیروان میرزا، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق له‌ فراكسیۆنی یه‌كێتی بە مەوداپرێسی وت "دەبوو ڕێژەی کورد ١٧% بووایە لەناو سوپای عیراقدا، بەڵام هەرگیز نەگەیشتووەتە ئەو ڕێژەیە".

وتیشی "له‌ناو سوپا و هێزە ئەمنییەکاندا هاوسه‌نگیی پێكهاته‌كانی عێراق نه‌پارێزراوه‌، به ‌تایبه‌ت پشكی كورد كه‌ ئێستا له‌ناو سوپا ڕێژه‌کەی %١ـە، پێویستە بەرپرسانی هەرێم ئەم پرسە لەگەڵ بەغدا باس بکەن و ڕێژەکە هاوسەنگ بکەنەوە لەگەڵ دەستوور".

سوپای عیراق لە كاتی دامەزراندنیەوە لە ساڵی 1921 كوردیش وەك پێكهاتەیەكی سەرەكیی عێراق تێیدا بەشدار بوون،  ئەگەرچی سوپای عێراق ئەو دەمە كەمتر بوو لە دە هەزار سەرباز، بەڵام دەیان ئەفسەر و سەربازی كورد هەر لە سەرەتای دامەزراندنی ئەو سوپایەوە تێیدا بەشدار بوون.  

جەبار یاوەر، ئەمینداری گشتی وەزارەتی پێشمەرگەی کوردستان، بە مەوداپرێسی راگەیاند: بەشێکی هۆکاری کەمبوونەوەی ڕێژەی کورد ئەوە بووە ئەفسەر و سەربازی کورد خۆی نەیویستووە لە سوپای عێراقدا بێت، بەشێکیشی پەیوەندیی بە مامەڵەی ئەفسەرانی باڵای عیراقەوە هەیە لەگەڵ سەربازە کوردەکان و شەڕی داعشیش هۆکارێک بووە لەگەڵ هەڵوەشانەوەی ئەو فیرقانەی کوردی تێدا بووە.

وتیشی "لیژنەی باڵا لەنێوان هێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق پێک هاتووە و یەکێک لە خاڵەکان ئەو پرسی کەمبوونەوەی کوردە لەناو هێزە ئەمنییەکاندا".
 
عادل عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاری تێکەڵکردنی حەشدی شەعبی داوە بە سوپای عێراق، ئەوەش کاریگەری دەخاتە سەر پشکی کورد بە تایبەت کە ئێستا پشکی کورد کەمە و هاوکات ڕێژەی کوردیش لەناو حەشدی شەعبیدا زۆر کەمە.

بەهار مەحمود، پەرلەمانتاری گۆڕان لە پەرلەمانی عیراق بە مەوداپرێسی وت "ڕێژه‌ی كورد زۆر كه‌م بووه‌ته‌وه‌ له‌ناو هێزه‌ ئه‌منییه‌كان و سوپای عێراق، هۆکارێکیشێ ئەوە ئەفسەر و پلەدارەکانی کورد بەشی زۆری وازیان هێناوە".

بابەکر زێباری، سوپاسالاری پێشووی عێراق پێشتر لە لێدوانێکدا رایگەیاندبوو: رێژەی کورد تەنانەت بۆ خوار ١%یش دابەزیوە و ئەوەشی بە مەترسی ناوبردبوو.

ئاماژەی بەوەشدابوو، کە گرنگ و پێویستە بیر لە ڕێگەچارەی بەرزکردنەوەی کورد بکرێتەوە لەناو هێزە ئەمنییەکانی عێراقدا.

لە سەرەتای ئەمساڵەوە دوای گرژییەکی زیاتر لە چوار ساڵە لە نێوان هەرێم و بەغدادا نزیکبوونەوە و لێکتێگەیشتن هەیە و وەک باسیش دەکرێت هەوڵ بۆ چارەسەرکردنی تەواوی کێشەکانی نێوانیان دەدەن.

"حزبه‌كانی هه‌رێم به‌ تایبه‌ت پارتی و وه‌زاره‌ته‌ ئه‌منییه‌كانیش پلانیان نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ی پشكی كورد زیاد بكرێت له‌ سوپای عیراق، چەند جارێک ئاگاداربوون پلەداری وەزارەتی ناوخۆی هەرێم ویستوویانە بۆ سەر وەزارەتی ناوخۆی عێراق بگوازرێنەوە هەرێم ڕێگەپێدانی بۆ نەکردوون." پەرلەمانتارەکەی گۆڕان وای وت.



PM:08:50:22/07/2019