هەولێر و بەغدا: نەوت و ناکۆکی

خەڵەف غەفور

ئاماژەکانی چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغدا دەرکەوتوون لەکاتێکدا مەترسی گەورەیش هاتوونەتەپێش و ئەگەری هاتنەئارای دۆخێکی ناسەقامگیری سیاسی لێدەکرێت، رەنگە لەئێستاوە تاچەند مانگی داهاتوو عادل عەبدولمەهدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بەدۆخێکی سەختدا تێپەڕ ببێت، ئەگەرچی ئەوە بەمانای شکستی نییە لە کابینەکەیدا، بەڵام ئاماژەی ئەوەیە سەرۆک وەزیرانێکی بێ حزب و کوتلەی گەورەی پەرلەمانی ناتوانێت بەئاسانی بەسەر گرفتەکانی بەش بەشێنەی حزبی و بیری توندڕەوی مەزهەبگەرییدا زاڵ بێت، لەمەیاندا سەرۆک وەزیران بەسەر میراتێکی مێژووییدا کەوتووە و خۆدەربازکردنیش لێی تاڕادەیەک ئەستەمە.

لەم کەین و بەینەدا دۆزی کورد هەیە کە ناوی لێنراوە کێشەکانی نێوان هەولێر- بەغدا، لە سەردەمی ئیبراهیم جەعفەری، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری عیراقەوە، هەڵبەت روونە مەبەست لە عەسری دوای پرۆسەی ئازادیی عیراقە لە حوکمی سەدام حسێن، دەستیپێکرد و بە وێستگە تاریکەکانی فەرمانڕەوایانی وەکو نوری مالیکی و حەیدەر عەبادیشدا گوزەری کرد، زۆرینەی کارتەکانیش لە دژی کوردستان تاقیکرانەوە، بەڵام نەدۆخی سیاسی پێ چووە پێش و نە کاریگەرییە نەرێنییەکانی وەکو سەردەمەکانی پێشوو بوون، هەربۆیە لە قۆناغی حوکمی مەهدیدا ئاراستەکان گۆڕاون و هەوڵی چارەسەرکردنی کێشەکان دەدرێت، کوردستانیش ئامادەیی هەیە و لەمە زیاتر بەرگەی فشارەکان ناگرێت.

ئیبراهیم جەعفەری تەگەرەی زۆری لەبەردەم جێبەجێکردنی مادەی 140 دروستکرد، لە وەسفی ئەمەدا دەتوانرێت بووترێت یەکەم هەنگاوی پێشێلکردنی دەستووری هەمیشەیی عیراق جەعفەری نای، چونکە بیانووەکانیشی ناواقیعی بوون، بۆیە هێزە کوردییەکان لێی کەوتنە تەقە و لەوکاتەوە بۆ سەردان نەبێت نەهاتووەتەوە بینای سەرۆکایەتی وەزیرانی عیراق.

قۆناغی مالیکی ریتمی دژایەتی کوردستان بەرەنگێکی هەندێک کاڵترەوە بەردەوام بوو، ئەوکات هێزی کوردی لە بەغدا سەرۆک مام جەلال سەروکاریی دەکرد، مالیکی زۆری کرد دژی کوردستان، بەڵام لە زۆر هەوڵیشیدا شکستیهێنا، تا ئەوەی ئەویش خەونی خولی سێییەمی سەرۆکایەتی بەدینەهات.

سەردەمی عادل عەبدولمەهدی بۆ رێککەوتنی هەولێر و بەغدا لەبارە، بەڵام گرفتی زۆریشی هەیە، دۆسێی مادەی 140 و رادەستکردنەوەی نەوت و پێشمەرگە لە خاڵە ناکۆکەکانن، لێکتێگەیشتن هەیە، بەڵام لە پەیوەست بەوانەدا نایەکگرتوویی هێزە کوردییەکان و خراپی دۆخی ئابووریی کوردستان دەکرێنە فشار و حکومەتی کوردستان ناچارە سازش لەسەر کۆمەڵێک لە داواکارییەکانی بکات.

ناردنە دەرەوەی نەوتی کوردستان بێ پرس و را بە بەغدا سەرەتای کێشە گەورەکان بوو، ئەمە پەیوەندییەکانی نێوان هەولێر و بەغدای تێکدا، لەمەیاندا ویستی تورکیا بۆ گەیاندنە بازاڕ و فرۆشتنی نەوتی کوردستان هۆکارێکی نەرێنی کاریگەر بوو، بینرا ئەزموونەکە سەرکەوتوو نییە بەتایبەت لەو سەروەختەیشدا نرخی نەوت بەتەواوی دابەزی و باجەکەی خەڵکی کوردستان دای.

شتێک لەئێستادا بۆ کوردستان گرنگ بێت ئەوەیە ناکۆکییەکانی بەکردار لەگەڵ بەغدا چارەسەر بکات، ئەمەش لەبەر سێ هۆکار:
یەکەم: کوردستان لە بنیاتنانی ئابووری سەربەخۆ شکستیهێنا.

دووەم: ریفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجامەکەی خراپ کەوتەوە بەهۆی هەڵسەنگاندنی هەڵەوە.

سێیەم: ستراتیژێکی نیشتیمانی نابینرێت بۆ سەرلەنوێ بنیاتنانەوەی بوارەکانی پەروەردە، هێزی چەکداری نیشتیمانی، کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، کە لەو شتە گرنگانەن بەهۆیانەوە کوردستان بەرەو سەربەخۆیی زیاتر هەنگاوی دەنا.

چارەسەرنەکردنی کێشەکان بۆ کوردستان خراپترە زیاتر لە بەغدا، دەکرێت عادل عەبدولمەهدی وەکو دەرفەتێکی کاتیی گرنگ ببینرێت و زۆرینەی کێشەکانی لەگەڵ چارەسەر بکرێت، لەمەشیاندا نابێت هەولێر کەمتەرخەم بێت.

*گۆشەی کەمین پۆڵەتیک لە رۆژنامەی کوردستانی نوێ

PM:04:26:30/06/2019




ئه‌م بابه‌ته 304 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌